احوال هیچ قومی را تغییر نمی دهد مگر .
إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ
یقیناً خداوند ، احوال هیچ قومی را تغییر نمیدهد ، مگر آنکه آنان خود را تغییر دهند.(۱)
آیه بیان می کند که سرنوشت ما قبل از هر چیز و هر کس به دست خود ماست و هرگونه تغییر در سرنوشت ، بر اساس ارادۀ ما شکل می گیرد و شانس و غیره هیچکدام منطقی نیست، لطف خداوند، یا مجازات او، بی مقدمه، شامل حال هیچ ملتی نخواهد شد، بلکه این خواست ملتهاست ، که آنها را مستحق لطف یامستوجب عذاب خدا می سازد.
در حدیثی از امام سجاد علیه السلام حکایت شده که گناهانی که نعمت ها را تغییر می دهند عبارت اند از: ظلم به مردم، ناسپاسی خدا و رها کردن کار خیری که انسان بدان عادت کرده است. (۲)
۱ . سوره رعد آیه ۱۱
۲ . تفسير قرآن مهر جلد دهم ص: 217
