قرآن کریم از خواری رباخواران در دنیا و کیفیت ورود آنها در صحنه ی قیامت پرده برداشته و می فرماید:
«الّذینَ یَأْکُلُونَ الرّبا لا یَقُومُونَ إِلاّ کَما یَقُومُ الّذی یَتَخَبّطُهُ الشّیْطانُ مِنَ الْمَسّ ذلِکَ بِأَنّهُمْ قالُوا إِنّمَا الْبَیْعُ مِثْلُ الرّبا وَ أَحَلّ اللّهُ الْبَیْعَ وَ حَرّمَ الرّبا فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبّهِ فَانْتَهى فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللّهِ وَ مَنْ عادَ فَأُولئِکَ أَصْحابُ النّارِ هُمْ فیها خالِدُونَ»[1]
کسانى که ربا می خورند، (در قیامت) برنمى خیزند مگر مانند کسى که بر اثر تماسّ شیطان، دیوانه شده (و نمی تواند تعادل خود را حفظ کند، گاهى زمین می خورد، گاهى بپا می خیزد). این، به خاطر آن است که گفتند: «داد و ستد هم مانند ربا است (و تفاوتى میان آن دو نیست»). در حالى که خدا بیع را حلال کرده و ربا را حرام! (زیرا فرق میان این دو بسیار است) و اگر کسى اندرز الهى به او رسد و (از رباخوارى) خوددارى کند، سودهایى که در سابق [قبل از نزول حکم تحریم] به دست آورده، مال اوست (و این حکم، گذشته را شامل نمی گردد) و کار او به خدا واگذار میشود (و گذشته او را خواهد بخشید)، امّا کسانى که بازگردند (و بار دیگر مرتکب این گناه شوند)، اهل آتشاند و همیشه در آن می مانند.
در این آیه ی شریفه قیام و حرکت رباخوار در زندگی و امر معاش؛ که مال و چیزی را می دهد و مثل همان را با زیاده دریافت می کند، تشبیه به قیام و حرکت مجنون در امور حیاتش شده است که توانایی بر ایجاد تعادل خود و حرکت صحیح و با بصیرت در زندگی را ندارد.
انسان رباخوار در اثر وابستگی به دنیا و محبت افراطی به مال و ثروت اندوزی، قوه ی عقل را مختلّ ساخته و از مسیر صراط مستقیم منحرف گشته است؛ از این رو ربا را همانند داد و ستد پنداشته و قیام و حرکتش در امر معیشت و تحصیل ثروت، جنون آمیز و غیر متعادل است؛ زیرا یک حیات ناسالم اقتصادی برای خود رغم زده و اساس حیات اجتماعی انسان ها و توازن اقتصاد جامعه که مبتنی بر تقسیم عادلانه ی ثروت در سایه معاملات معقول و مشروع است را متزلزل می سازد.
بنابراین جنون شیطانی رباخواران، در جهان دیگر مجسّم شده و دیوانه وار و با شکم بزرگ محشورمی شوند، چنانکه نبی گرامی اسلام صلی الله علیه و آله نیز می فرماید:
«رباخوار در روز قیامت، دیوانه وار به محشر می آید، در حالی که دو طرف خود را می کشد، آنگاه حضرت آیه ی فوق را قرائت کردند.»[2]
همچنین آن حضرت صلی الله علیه و آله در بیان دیگری این چنین می فرماید: «هر کس ربا بخورد، خداوند شکم او را به آن اندازه که ربا خورده است از آتش دوزخ پر می کند و اگر از راه ربا مالى به دست آورد، خداوند هیچ عملى را از او نمی پذیرد و پیوسته تا هنگامى که قیراطى از آن نزد اوست مورد لعنت خدا و فرشتگان خواهد بود.[3]
[1]. بقره / 275.
[2]. تفسیر المیزان، ج2، ص450.
[3]. ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص563.
