بسم الله الرحمن الرحيم
سلامت روان به معنی سلامت هیجانی و روانشناختی است، به شکلی که فرد بتواند از تفکر و توانایی های خود استفاده کند ودر جامعه عملکرد داشته باشد و نیازهای معمول زندگی روزمره را برآورده سازد.
با تعريف فوق مصاديق گستره ای را براي سلامت روان مي توان نام برد كه رعايت دستورات اسلامي نقش كليدي در كسب اين سلامت دارد.
حيا و عفت يكي از دستورات دين مقدس اسلام است كه در تعريف آن گفته شده:
حياء یکی از عوامل مؤثر در حفظ پاکدامنى انسان، صفت شرم و حیا است. انسان به همان میزان که از این صفت پسندیده بهرهمند است، از کارهاى زشت و نامشروع دورى میکند
حقيقت مسئله آن است كه در شرايط امروزي كه همه سعي در رشد و پيشرفت مادي و معنوي داردند قوت اين سلامت گاهي از سلامت جسمي نيز مهم تر و تاثير گذار تر مي باشد.
در باب نقش حياء در سلامت روان اينگونه مي تواند گفت كه حيا در اين مسله دو نقش كليدي را ايفا مي كند :
- نقش حياء ديگران در سلامت روان خود
- نقش حياء خود در سلامت روان ديگران
وقتي شخصي داراي ،ويژگي روحاني است كه او را از ارتكاب بعضي امور ناپسند باز مي دارد اين ،عدم ارتكاب مسائل منافي عفت يا ساير گناهان، باعث پديدار شدن آرامش و سلامت روان براي آن فرد ميشود چرا كه اساسا محرمات الهي با سرشت انساني در تضاد هستند و وقتي كسي مخالف ذات و فطرت اساسي خود عمل مي كنند طبعا دچار بعضي تشويش هاي روحي نيز مي گردد، از آن طرف نيز وقتي شخصي خداي متعال را ناظر و حاضر رفتار خويش مي بيند ديگر هر كاري را كه دلش بخواهد را انجام نمي دهد ، چرا كه نكته اساسي در تفاوت بين خجالت و حيا در اين است كه در خجالت، شخص قدرت بر انجام ندارد و انجام نمي دهد اما در حيا شخص قادر است اما بنا به دلايل ديني يا اخلاقي مرتكب نمي گردد .
لذا از منظر اول كه نقش حياء ديگران در سلامت ما را بررسي مي كند اين نتيجه را ابراز مي كند كه وقتي افرادي كه در روزمره با ما در ارتباط هستند، اگر حيا داشته باشند و دچار ارتكاب معاصي نشوند اين رعايت و عدم ارتكاب آنان درگناهاني كه جسم و روح اطرافيان را هدف قرار مي دهد( مثل :غيبت، تهمت، فحاشي وسخن چيني و…) كه اگر آنان رعايت نمايند ما نيز از سلامت روان بهره مي بريم.
مثلا در فضاي كسب و كاري و يا جوامعي كه زنان در كنار مردان مشغول كار و فعاليت هستند وقتي زنان حياء داشته باشند، ديگرهر لباس و يا رفتاري كه محرك باشد را مرتكب نمي شوند و يا بعلعكس وقتي ملكه روحاني حياء نگاه و رفتار مردان را كنترل نمايد زنان نيز به راحتي طبق تعاريف اسلامي مي تواند در جامعه حضور پيدا كنند و موثر واقع شوند و اين مسئله باعث ايجاد سلامت روان افراد جامعه مي گردد و يا اگر مديران و تصميم گيران دولتي وقتي به زيور حيا آراسته باشند ديگر كشور دچار دزدي و سرقت و اختلاس هاي ميلياردي مسئولين نمي گردند و وقتي مردم بدانند كه مسئولين خود پاك دست هستند قسمتي از دقدقه فكري و روحي آنان آرام مي گيرد.
همه اين مسائل از جمله تاثيرات حياء است در سلامت روان در همين زمينه پيامبر بزرگوار اسلام فرمودند :
ان الحیاء و الایمان قرنا جمیعا فاذا سلب احد هما تبعه الاخر. ۱
كه يعني :
حیا و ایمان قرین و نزدیک یکدیگرند وقتى یکى را از او گرفتند دیگرى همراه آن مى رود. حیا و ایمان ، لازم ملزوم یکدیگرند، هر جا حیاء باشد، ایمان هم هست ، حیاء نباشد ایمان هم نیست .
پي نوشت :
۱٫نهج الفصاحه حديث شماره :۱۴۲۹
