سلام
احوال شما
سوال : آیا این مطلب درست هست که امام حسین علیه السلام شب عاشورا خطاب به اصحابشان فرمودند که هر کس حق الناسی به گردن دارد برگردد ؟
جواب : موسى بن عمير از پدرش نقل مى كند كه امام عليه السلام (در روز عاشورا) به من فرمود :
« (ميان همه يارانم) اعلام كن هر كس دَيْنى بر عهده دارد با من كشته نشود؛ زيرا كه من از رسول خدا صلى الله عليه و آله شنيدم فرمود: «هر كس از دنيا برود و دَيْنى بر ذمّه داشته باشد، از حسنات وى در فرداى قيامت برداشته مى شود».
در نقل ديگرى اومده كه عمير انصارى گفت:
امام عليه السلام به من فرمود:
« ميان مردم اعلام كن هر كس بدهكار است در ركاب من پيكار نكند، زيرا هر كس از دنيا برود در حالى كه دينى بر عهده اش باشد كه چاره اى براى آن نكرده باشد گرفتار دوزخ مى شود».
مردى برخاست و گفت: همسرم پذيرفت كه از طرف من بپردازد. امام عليه السلام پاسخ داد :
«كفالت آن زن چه فايده اى دارد؟ آيا او قدرت دارد چنين كند؟!».(1)
راستى عجيب است كه انسانى در بحرانى ترين شرايط، حتّى به بدهكارى هاى اصحاب و ياران خود به مردم توجّه داشته باشد و راضى نشود بدهكاران همراه او پيكار كنند و شهيد شوند؛ مبادا حقوق مردم از دست برود.
اين برنامه را با كار كسانى مقايسه كنيد كه سراسر زندگى آنها انباشته از حرام و حقوق مردم بوده و كمترين اهمّيّتى براى آن قائل نبودند، اصلًا چيزى را به نام «حقّ الناس» باور نداشتند. (2)
البته باید توجه کرد
مطلب مذکور در منابع مستند شیعی نیامده است و در کتاب احقاق الحق نیز این جریان از کتابی نه چندان مشهور اهل سنت چون المتفق و المفترق ، بغدادی ج 10 ص 117 نقل شده است .
على بن ابى حمزه می گوید :
« دوستى داشتم كه از دبيران بنى اميّه بود؛ به من گفت: از امام صادق عليه السلام براى من اجازه ملاقات بگير. من از حضرت اجازه خواستم و ايشان اجازه داد. وقتى آن مرد به حضور حضرت رسيد، سلام كرد و نشست و سپس گفت: فدايت شوم، من در دستگاه ادارى اين جماعت كار مى كردم و از دنياى آنان به مال و منال فراوانى رسيدم و براى به دست آوردن آن، چشم بر هم نهادم (به حلال و حرام توجّهى نكردم) ... آيا راهى براى بيرون آمدن [از اين وضع] دارم؟ فرمود: اگر برايت بگويم انجام مى دهى؟ عرض كرد: انجام مى دهم.
فرمود: از تمام مال و ثروتى كه در دستگاه ادارى آنها به دست آورده اى خودت را خلاص كن. كسانى را كه مى شناسى مالشان را به آنها برگردان و كسانى را كه نمى شناسى از طرفشان صدقه بده. در اين صورت، من براى تو ضمانت مى كنم كه خداوند عزّوجلّ تو را به بهشت برد.»(3)
البته
اگر به صورت غیر عمد انسان با حق الناس وارد عرصه قیامت شود و در پرداخت آن کوتاهی نکرده باشد می تواند امید به بخشش آن داشته باشد زیرا امام صادق علیه السلام فرمود :
« زمانی که روز قیامت شود خداوند حساب شیعیان ما را بر عهده ما میگذارد آنچه از حقوق پرودگار بر ذمه آنان است حضرت محمد شفیع می شود و خداوند آنان را می بخشد و آنچه از حقوق مردم بر ذمه آنان است حضرت محمد شفیع می شود و بجای آنان ادا می کند و آنچه از حقوق ما اهل بیت بر ذمه آنان است ما نیز به آنان می بخشیم تا آنان بدون حساب وارد بهشت شوند»(4)
نظر شما چیه
--------------------------------------------------
(1) احقاق الحق ج 19 ص 429
(2) عاشوراء ... ، مکارم شیرازی ، ص 414
(3) الکافی ج 5 ص 106
(4) بحار الانوار ج7 ص274 _ الکافی ج8 ص162
