صبر بر مصیبت
.صبر یکی از برترین صفات و رفتارهای اخلاقی است که تکرار 114 بار واژه صبر در قرآن، به یقین حاکی از همین مسأله است و این، شدّت توجّه به صبر بهخاطر ارزش اخلاقی و دینی آن میباشد.اوّلین مرحلهای که انسان در آن نیازمند صبر است، مرحلهی صبر بر مصیبت است. مصیبت رویداد و واقعهی سختی است که روح را آزرده کرده و دل را بسوزاند. مصیبت گاه از دست دادن عزیزی است وگاه از کف رفتن جاه و مال یا مقام و گاه از بین رفتن تندرستی و سلامتی و حتّی ممکن است بیم از آینده و یا اضطراب گذشته باشد.
یکی از آیات نورانی، که ما را به صبر بر مصیبت دعوت میکنند، آیات 155 و 156 بقره است که میفرماید: «وَ لَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرينَ الَّذينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ».
صبر در مصایب دو مرحله دارد: اوّل آنکه، سکوت کردن، بهمعنای عدم شکایت از ماوقع وضعف ازخود نشان ندادن، و فرد به خود متذکّر میشود که «وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُواْ إِنَّا لِلّهِ وَ إِنَّـا إِلَيْهِ رَاجِعونَ» و متوجّه میکند نفس خود را به این مسأله که دنیا گذرگاهی است که پایانش دیدار محبوب است.
شخص در مصایب باید آگاه باشد که شکایت دردی از او دوا نمیکند؛ زیرا شکایت برای تشفّی قلب و آرامش درون است؛ ولی با یادآوری او دل پریشانتر شده و خاطر آدمی مکدّرتر میگردد و رویه او به همین سرازیری میافتد که دایم نالان است و از شخصیت فردی و اجتماعی جز فردی ضعیف و نالان باقی نمیماند تا اینکه به تدریج مرگ اجتماعی گریبان زندگی او را گرفته تا به مرگ حقیقی پایان یابد.
دوّمین مرحله از صبر بر مصیبت، خود را نباختن است. در این مرحله فرد باید بداند که به انتهای مسیر نرسیده است؛ بلکه زندگی در جریان است و باید به سمت هدفی که به دنبال او بوده است حرکت کند و نباید شدّت مصایب او را از امور الهی باز دارد و طریقت گناه را در پیش گیرد.
یکی دیگر از آیات شریفهی قرآن که دال بر صبر بر مصیبت است پیرامون حضرت موسی است که به قومش میفرماید: «قالَ مُوسي لِقَوْمِهِ اسْتَعينُوا بِاللَّهِ وَ اصْبِرُوا إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينَ» موسی به قومش فرمود: از خدا طلب یاری کنید و صبر نمایید همانا زمین از آن خداست و به هرکس از بندگانش که بخواهدوامی گذارد و سرانجام نیک از آن اهل تقواست. در اینجا موسی (علیهالسّلام) برای رویارویی بامشکلات و مصائبی که در پیش رو دارند و برای قیام و شورش علیه فرعون به توسّل و استعانت از خدای متعال توصیه میکند و آنان را به صبر در برابر شدایدی که فرعون تهدید مینماید سفارش مینماید.
بنابراین انسان باید در مصائب وارد آمده بر او، آرامش خود را حفظ کرده و زبان به گلایه و شکوایه به درگاه ایزد منان بازنکند و بیقراری نکرده و در تمام لحظات مصیبت مانند قبل از وارد آمدن مصیبت به خدای خود امیدوار باشد.
